หญ้าที่ดีควรเป็นอย่างไร

 หญ้าที่ดีควรเป็นอย่างไร ?

ปัจจุบันมีความนิยมใช้หญ้าแห้ง (hay) มาเลี้ยงสัตว์เลี้ยง (exotic) กันมากขึ้น ซึ่งมีคุณภาพสูงและราคาแพง เราจะทราบได้อย่างไรว่าหญ้าที่เราใช้เป็นหญ้าที่ดี
 
ปกติเราจะดูจากผลวิเคราะห์โดยตรง แต่มักจะแสดงแค่ค่าโปรตีน ไขมัน เยื่อใยอาหารแบบหยาบ และแสดงความชื้น คนที่มองหญ้าเหมือนอาหารเม็ดหรืออาหารธัญพืชก็อาจจะไม่เข้าใจถึงจุด sweet spot ของหญ้า ว่าหญ้าที่ดีที่สุดควรเป็นอย่างไร เพราะคนที่คิดเช่นนั้น เขาจะเลือกจากระดับโปรตีน..
 
จากหลักฐานการวิจัยการเก็บเกี่ยวพบว่า ระยะที่ให้โปรตีนดีที่สุดคือช่วงงอก แต่กลับให้คุณค่าของเยื่อใยอาหารตามธรรมชาติต่ำ โดยเฉพาะในส่วนของลิกนินและเซลลูโลส สมดุลในช่วงแรกของการเจริญเติบโตจึงยังไม่เหมาะสมกับสัตว์กินพืช ซึ่งเน้นการนำไปใช้หมักเพื่อสร้างกรดไขมันและสังเคราะห์ได้กรดอะมิโนในภายหลังจากจุลชีพในทางเดินอาหาร โดยพึ่งแหล่งโปรตีนและไขมันตั้งต้นน้อยเมื่อเทียบความสำคัญต่อผลผลิตและสุขภาพ หญ้าอายุน้อยหรือหญ้าอ่อนแม้จะมีโปรตีนและส่วนเนื้อหญ้าที่ให้เพกตินและเฮมิเซลลูโลสสูง จึงไม่ใช่คำตอบของหญ้าที่ดีในเชิงสุขภาพ
 
จุดที่เหมาะสมคือ mid-bud คือจุดที่ระดับลิกนินและเซลลูโลสซึ่งเป็นเยื่อใยอาหารชนิดย่อยไม่ได้ (indigestible fibers) สูงขึ้นประมาณกึ่งหนึ่งเมื่อเทียบกับต้นแก่ และระดับโปรตีนลดลงในระดับที่ยอมรับ เป็นระยะสร้างใบมาก เรียกอีกอย่างว่าเป็นหญ้า “first cut” 
 
ที่ต้องเป็นเช่นนี้เพราะเยื่อใยย่อยไม่ได้นั้นมีบทบาทสำคัญต่อสุขภาพทางเดินอาหาร ช่วยกระตุ้นการขับถ่าย มูลแน่นจับก้อน สม่ำเสมอ จึงป้องกันปัญหาท้องอืดในทั้งม้า วัว ช้าง ยีราฟ กระต่าย และหนูที่กินพืช และกระตุ้นการสร้างภูมิคุ้มกันในทางเดินอาหารโดยเป็นอาหารเลี้ยงจุลชีพที่เป็นประโยชน์ จึงช่วยปกป้องทางเดินอาหารจากการอักเสบ ส่งเสริมการหมักอาหารให้มีประสิทธิภาพ และรักษาระดับความเป็นกรด-ด่างในลำไส้ให้มีความเสถียร อันช่วยป้องกันภาวะกรดและฮิสตามีนเกินในทางเดินอาหาร (rumen and cecal acidosis/histaminosis) ซึ่งเป็นภาวะอันตรายและคุกคามชีวิตสัตว์เหล่านี้ได้
 
ถ้าเลยจากจุดนี้จะเป็นระยะออกดอกหรือ “bloom” พลังงานจากต้นจะนำไปสร้างดอกและสร้างเมล็ดในระยะ “seed” ทำให้คุณค่าอาหารทางใบลดลงอย่างมาก
จึงพบระดับโปรตีนและเนื้อหญ้าซึ่งมีเยื่อใยย่อยได้ วิตามิน และเกลือแร่ลดลง จึงไม่เหมาะกับการเก็บเกี่ยว 
 
เวลาเลือกซื้อจึงต้องสังเกตกันสักหน่อย มีบ้างเป็นปกติเพราะแปลงๆหนึ่งโตไม่เท่ากันได้ แต่ถ้าผู้ผลิตคัดเลือกด้วยมือ ควรจะพบแต่ใบ หรือไม่พบดอกมากไป ไม่ควรมีเมล็ด เพราะถือว่าแก่ไป นอกจากนี้ หญ้าที่ตัดครั้งแรก ก้านจะไม่แข็งและหนา และมีสีเขียว 100% จะมีสีน้ำตาลปะปนบ้างแต่ต้องน้อยมาก
 
ดังนั้น หญ้าที่ดีนอกจากดูจากผลวิเคราะห์ทางเคมีแล้ว จึงต้องดูจากลักษณะของต้นว่าอยู่ระยะใดเป็นสำคัญ จะช่วยแยกแยะเกรดหญ้า และสียังสดใสจากการเก็บถนอมที่ดี 
 
ลองอ่านการแบ่งเกรดหญ้ากันต่อนะครับ